There’s a lake in Kyrgyzstan called Issyk-Kul (Hot Lake). Even though it’s a closed lake, its water is salty. On the northern shore of this lake, there’s a city called Cholpon-Ata. You can think of it as the country’s resort town. A lot of people from Central Asia come here for vacation.
While wandering around, wondering what Cholpon-Ata might mean, we entered the Chingiz Aitmatov park. Inside the park, there are rooms representing every religion and culture, and on the seaside section, there are open areas featuring representations of Kyrgyz, Central Asian, Turkish, and Islamic thinkers, as well as religious and cultural figures.
There, I suddenly spotted a portrait of a man named Cholpon-Ata. Normally, etymologies pique my interest, but for some reason, I hadn’t initially realized that the word “Ata” means “Father” in Turkish as spoken in Turkey. I decided to look into who this guy was. That’s where the part that fascinated me began.
Cholpon Ata is a legendary character from Central Asian Turkic myths. According to the story, there lived a girl of breathtaking beauty named Cholpon. Two fierce warriors were in love with Cholpon and entered into a brutal battle with each other to win her hand. During this fight, a lot of blood was shed. Unable to bear it, Cholpon took her own life. Cholpon’s grief-stricken father and the Kyrgyz people shed so many tears in sorrow over this event that a salty lake formed here.
Cholpon is also the equivalent of Venus in Tengrism. From there, as it evolved into Turkish as spoken in Turkey, it first became “Çolpan.” Among the people, “Çolpan Yıldızı” (Çolpan Star) gradually turned into “Çoban Yıldızı” (Shepherd Star) over the years. So, the story of the Shepherd Star isn’t about shepherds finding their way at night by looking at it.
According to the legend, if you look carefully enough, you can still see the silhouette of Cholpon’s sorrowful father, Cholpon-Ata, on the mountains across the way.
Kırgızistan’da Issyk-Kul (Sıcak Göl) isminde bir göl var. Kapalı bir göl olmasına rağmen, suyu tuzlu. Bu gölün kuzey kıyısında, Cholpon-Ata isminde bir şehir var. Ülkenin tatil beldesi gibi düşünebilirsiniz. Orta Asya’da bir çok insan tatil için buraya geliyor.
Cholpon-Ata ne demek acaba diye düşünerek gezerken, Cengiz Aytmatov parkına girdik. Parkın içerisinde her dini ve kültürü temsilen odalar bulunuyor, sahil kısmında ise Kırgız, Orta Asya, Türk ve İslam düşünürlerinin temsillerinin, dini ve kültürel figürlerin temsillerinin bulunduğu açık alanlar var.
Orada bir baktım kim Cholpon-Ata diye bir adam resmi var. Normalde etimolojiler ilgimi çeker, ama nedense ilk başta “Ata” kelimesinin Türkiye Türkçesi’ndeki Baba olduğunu farkedememişim. Kimmiş bu vatandaş diye araştırayım dedim. Bana ilginç gelen kısım burada başladı :).
Cholpon Ata, Orta Asya Türk mitlerinden bir efsanevi karaktermiş. Hikayeye göre, Cholpon isminde dünyalar güzeli bir kız yaşarmış. İki yaman savaşçı Cholpon’a aşıkmış ve onu alabilmek için birbirleriyle çok çetin bir savaşa girmişler. Bu kavga esnasında çok kanlar akmış. Cholpon buna dayanamayıp kendi canını almış. Cholpon’un acı dolu babası ve Kırgız halkı da bu olayın üzüntüsüyle o kadar gözyaşı dökmüş ki, burada tuzlu bir göl oluşmuş.
Cholpon aynı zamanda Tengri dininde Venüs’ün karşılığı. Buradan da Türkiye Türkçe’sine evrilirken önce “Çolpan”a dönüşmüş. Halk arasında “Çolpan Yıldızı” yıllar içerisinde Çoban Yıldızı’na dönüşmüş. Yani Çoban yıldızının hikayesi de, çobanların geceleri yolunu ona bakarak yollarını bulması değilmiş.
Efsaneye göre ise hala Cholpon’un acılı babası Cholpon-Ata’nın yüzünün silüetini yeterince dikkatli bakarsanız karşıki dağlarda görebilirmişsiniz.